Chiều hôm qua mình vừa vào hội trường một trường cấp 3 ở quận Thanh Xuân. Đêm trước đó cả 12 bạn đoàn viên đã ở lại đến 11 giờ đêm dán hoa giả, kéo rèm nhung, treo bạt backdrop. Khi họ kéo phông ra hết, mọi người reo lên đẹp quá. Rồi 15 phút sau đạo diễn diễn xuất đến, bước vào nhìn 3 giây rồi nói: “Hôm nay không diễn được thế này”.

Không phải backdrop xấu. Không phải màu sai. Là cánh gà hẹp chỉ còn 80cm, 5 cô gái múa không chạy cùng lúc được. Là hoa giả treo thấp quá, ai giơ tay lên là đập vào đầu. Là backdrop che trọn lối thoát hiểm phía sau sân khấu.

Đó chính là cái bệnh của gần như tất cả các bài hướng dẫn trang trí sân khấu văn nghệ mình từng đọc trên mạng. Họ chỉ dạy bạn làm đẹp. Họ không dạy bạn làm cái sân khấu mà người thật có thể đứng lên, di chuyển, và an toàn.

Khi bạn mới bắt đầu, bạn sẽ tìm hết các mẫu backdrop, so sánh màu hoa, tính giá đèn led. Còn một đạo diễn đã làm 20 năm, bước vào hội trường trống lần đầu họ không nhìn tường. Họ đo khoảng cách từ tường sau đến mép sân khấu. Họ nhìn sàn. Họ nhấp ngón tay lên trần.

Những điều họ kiểm tra đầu tiên, mà 9 trên 10 nhà tổ chức bỏ qua hoàn toàn:

• Khoảng trống phía sau backdrop: Phải rộng ít nhất 1,5 mét. Đủ để 10 người đứng xếp hàng chờ ra sân chưa?
• Vạch định vị: Có dán vạch băng keo mờ ở 3 mốc chính giữa, trái, phải sân khấu chưa? Khi đèn sân khấu bật sáng đột ngột, nghệ sĩ không thấy gì ngoài ánh sáng chọi vào mặt. Họ chỉ nhầm chân theo vạch keo dưới chân mà thôi.
• Chiều cao an toàn: Mọi vật treo cao hơn ít nhất 20cm so với khoảng tay giơ cao nhất của người cao nhất trong đoàn diễn chưa? Không có trường hợp nào treo “đúng vừa” đâu. Rủi ro luôn lớn hơn cái đẹp thêm 5cm.
• Quản lý dây cáp: Tất cả dây cáp âm thanh, điện đều được dán phẳng xuống sàn chưa? Không để dây nhô lên, không để vắt ngang lối đi của diễn viên.

Có lần một buổi văn nghệ nhân ngày nhà giáo, diễn viên chính khi chạy ra sân bị vướng dây loa, ngã ngay trước cả thầy hiệu trưởng. Không ai nhớ bài hát cô ấy hát. Mọi người chỉ nhớ cái ngã đó. Bạn có thể có backdrop đẹp nhất cả quận, nhưng chỉ cần một diễn viên vướng chân, toàn bộ vẻ đẹp đó biến mất trong 1 giây.

An toàn không phải mục phụ. Là điều kiện được diễn

Không ít người cười khi mình nói trước hết phải nghĩ đến cháy nổ. Họ bảo chỉ có mấy tiếng diễn thôi, có đèn tí mà cháy làm sao được. Bạn không biết mình đã thấy đèn par nóng lên đến 180 độ sau 30 phút bật. Mình đã thấy một bông hoa giả nhựa đặt cách đèn 10cm, bắt lửa chỉ trong 7 giây. Không có khói lớn, không có tiếng nổ. Chỉ có một ngọn lửa nhỏ lan rất nhanh qua rèm vải.

Khi làm trang trí sân khấu văn nghệ cho trường học, cơ quan, bạn chỉ cần nhớ 3 quy tắc phòng cháy không có ngoại lệ:

1. Vật liệu chống cháy: Tất cả vải, rèm, hoa giả dùng để trang trí PHẢI có nhãn chứng nhận chống cháy. Nếu đã mua hàng rẻ, bạn có thể mua dung dịch tẩm chống cháy phun đều, để khô hoàn toàn trước khi treo. Chi phí thêm 50 nghìn một cuộn vải. Đáng.
2. Lối thoát hiểm: DƯỚI MỌI HÌNH THỨC không được che lối thoát hiểm. Dù nó làm backdrop bị lệch hay mất cân đối. Đó là cửa mà khi có sự cố, toàn bộ hậu trường sẽ chạy ra đó. Đừng che nó.
3. Khoảng cách nhiệt: Không đặt bất kỳ vật liệu dễ bắt lửa nào trong bán kính 1 mét so với tất cả loại đèn sân khấu.

Mẹo nhỏ: Trước 3 ngày diễn ra sự kiện, hãy gọi điện cho đội phòng cháy địa phương. Họ sẽ đến kiểm tra miễn phí và chỉ cho bạn những lỗi mà bạn không bao giờ nhìn thấy. Quan trọng nhất: nếu có xảy ra sự cố, bạn không phải chịu trách nhiệm đơn độc.

Khi không gian xấu: trần thấp, có cột chắn, sân nhỏ

Đây là tình huống 90% các bạn sẽ gặp. Hội trường trường học không phải nhà hát lớn. Đừng cố gắng che đi cái không hợp lý bằng cách dựng thêm khung hay kéo backdrop quá cao. Kết quả là mọi thứ càng trở nên sượng.

Đừng che. Biến nó thành một phần trang trí:

• Nếu có cột giữa sân: Quấn nó bằng vải cùng màu chủ đạo, treo đèn dây hoặc dán decal chủ đề. Khi bạn không cố giấu nó, khán giả sẽ thấy nó là một phần của thiết kế.
• Nếu trần thấp: Đừng kéo backdrop từ sàn lên tận mái. Chỉ kéo cao bằng 2/3 chiều cao trần, thay vào đó kéo dài nó sang hai bên hết chiều rộng hội trường. Cảm giác rộng đến từ chiều ngang, không phải chiều cao.
• Nếu sân khấu nhỏ: Đừng nhồi hết thông tin lên backdrop. Đặt tên chương trình ở trung tâm. Các thông tin phụ, nhà tài trợ hãy dán ra hai bên cột hoặc màn hình phụ.

Và cái quan trọng nhất: khi không gian không hoàn hảo, đừng ép khán giả ngồi sát sân khấu. Lùi hàng ghế đầu ra thêm 1,5 mét. Khán giả sẽ không bị mỏi cổ, họ thấy toàn bộ sân khấu và không thấy được những thiếu sót nhỏ mà bạn đang lo lắng.

Tiết kiệm đúng cách: Không mua rẻ. Mua dùng lại được

Hiểu lầm lớn nhất về tiết kiệm trong trang trí là mua vật liệu rẻ nhất có thể. Một cuộn bạt in backdrop giá 300 nghìn dùng một lần rồi vứt. Một khung phông vải nhung đen tiêu chuẩn giá 1,2 triệu mua một lần dùng 7 năm. Mỗi lần sau chỉ cần in decal chữ tên chương trình giá 50 nghìn dán lên. Đó mới là tiết kiệm thật.

• Không mua hoa giấy. Mua hoa giả vải chống cháy dùng được nhiều năm.
• Không mua dây đèn nhựa một lần. Mua đèn led dây 12v an toàn, dùng mãi.
• Không in băng rôn lớn toàn bộ nội dung. Chỉ in chữ lớn chính, còn lại dùng decal dán tạm.

Mình biết một trường trung học đã áp dụng cách này. Trước đó mỗi năm họ tốn gần 12 triệu cho trang trí. Bây giờ họ chi chưa đến 2 triệu một lần mà sân khấu trông chuyên nghiệp hơn rất nhiều.

Cuối cùng, trước khi bắt tay vào làm, hãy đứng ở vị trí hàng ghế đầu tiên. Nhắm mắt lại rồi mở ra. Cái thứ nhất bạn nhìn thấy không phải là hoa hay đèn, mà là gương mặt của người đang đứng trên sân khấu. Nếu bạn nhìn thấy họ rõ ràng, nếu không có gì làm họ lo lắng vướng chân, va đầu, thì bạn đã trang trí sân khấu văn nghệ đúng cách rồi. Mọi thứ còn lại chỉ là phụ trang thôi.

Nếu bạn cần tham khảo quy trình chuẩn kiểm tra sân khấu trước sự kiện, có thể xem hướng dẫn chi tiết tại đây, họ có liệt kê đầy đủ các mục kiểm tra an toàn mà hầu hết các bài viết khác bỏ qua.